Parazitar xəstəliklər
Leyşmanioz
Qısa cavab
Leyşmaniozu Leishmania cinsli birhüceyrəli parazitlər törədir. Xəstəlik yoluxmuş dişi moskitlərin (flebotomların) sancması ilə keçir. Dəri forması sancma yerində düyün və yara əmələ gətirir. Visseral forma isə daxili orqanları (qaraciyər, dalaq, sümük iliyi) zədələyir və müalicə olunmasa həyat üçün təhlükəlidir. Azərbaycanda visseral leyşmanioz əsasən kiçik yaşlı uşaqlarda rast gəlinir.
Formaları
- Dəri leyşmaniozu: sancma yerində şişkinlik, düyüncük (papula), sonra yara (xora). Sağaldıqdan sonra çapıq qala bilər.
- Visseral leyşmanioz: uzun sürən qızdırma, arıqlama, dalağın və qaraciyərin böyüməsi, qansızlıq. Müalicə olunmasa, əksər hallarda ölümlə nəticələnir.
Azərbaycanda
Elmi mənbələrə görə Azərbaycanda Leishmania infantum (həm visseral, həm də bəzi dəri hallarının törədicisi) və Leishmania major endemikdir. Visseral leyşmanioz əsasən kiçik yaşlı uşaqlarda rast gəlinir və itlərdəki leyşmaniozla sıx bağlıdır.
Diaqnostika
Dəri formasında yaradan götürülən nümunədə parazitin aşkarlanması, visseral formada qan testləri və sümük iliyi və ya dalaq nümunəsinin müayinəsi aparılır.
Həkim infeksionist-parazitoloq qəbulu, ümumi qan analizi, qarın boşluğunun USM-i (dalaq və qaraciyərin ölçüsü). Klinikanın media bölməsində ağır leyşmanioz və dəri leyşmaniozu üzrə klinik hallar var. Klinikada balaca xəstənin visseral leyşmaniozdan müalicə olunduğu qeyd edilir.
Profilaktika
- Moskitlərin aktiv olduğu axşam və gecə saatlarında sancmadan qorunmaq: repellentlər, pəncərə toru, ağcaqanad toru
- Ev itlərini baytar nəzarətində saxlamaq