Parazitar xəstəliklər
Exinokokkoz (ekinokokkoz)
Qısa cavab
Exinokokkozu Echinococcus granulosus qurdunun sürfə forması törədir. İnsan itlərin nəcisi ilə ətraf mühitə düşən yumurtaları təsadüfən udduqda yoluxur: itlə təmasdan sonra yuyulmamış əllər, çirklənmiş su, yuyulmamış meyvə-tərəvəz vasitəsilə. Parazit qaraciyərdə, ağciyərdə və digər orqanlarda illər ərzində böyüyən kista əmələ gətirir. Kista çox vaxt USM ilə aşkarlanır.
Necə yoluxur
Exinokokkun yetkin forması itlərin bağırsağında yaşayır. Yumurtalar itin nəcisi ilə torpağa, suya, otlara düşür, itin tükünə də yapışa bilir. İnsana yalnız bu yumurtaları udduqda keçir. Heyvan ətini yeməklə insan exinokokkoza yoluxmur.
Əlamətlər
Kista uzun illər heç bir əlamət verməyə bilər. Əlamətlər kistanın yerindən və ölçüsündən asılıdır:
- qaraciyərdə: sağ qabırğaaltında ağrı, ağırlıq hissi, ürəkbulanma;
- ağciyərdə: öskürək, döş qəfəsində ağrı, nəfəs darlığı.
Kistanın partlaması ağır allergik reaksiyaya səbəb ola bilər.
Diaqnostika
- Görüntüləmə müayinələri, ilk növbədə qarın boşluğunun USM-i
- Qanda exinokokka qarşı anticisimlərin (IgM, IgG) təyini
Qarın boşluğu orqanlarının USM-i, exinokokkoz IgM və IgG seroloji testləri, həkim infeksionist-parazitoloq qəbulu. Klinikanın təcrübəsində oynaqda yerləşən exinokokk kistası halı da qeydə alınıb.
Müalicə prinsipi
Müalicə üsulu kistanın ölçüsünə, yerinə və mərhələsinə görə seçilir: dərman müalicəsi, punksiya üsulu, cərrahi əməliyyat və ya bəzi hallarda müşahidə. Cərrahi müalicə cərrahiyyə şöbəsi olan xəstəxanada aparılır.
Profilaktika
- İtlərlə təmasdan sonra əlləri yumaq
- Meyvə-tərəvəzi yaxşı yumaq, təhlükəsiz su içmək
- Ev itlərini müntəzəm baytar nəzarətində saxlamaq və parazit əleyhinə müalicə etdirmək
- İtlərə kəsilmiş heyvanların çiy daxili orqanlarını yedirtməmək
Mövzuya aid videolar
Videolar YouTube-da açılır.