Parazitar xəstəliklər
Enterobioz (qıl qurdu)
Qısa cavab
Enterobiozu qıl qurdu (Enterobius vermicularis) törədir. Xəstəlik əsasən uşaqlarda, xüsusən 3–10 yaş arasında rast gəlinir. Ən xarakterik əlaməti gecələr anal nahiyədə qaşınmadır. Diaqnoz perianal lent testi ilə qoyulur: test ardıcıl 3 səhər təkrarlanır. Müalicə zamanı evdəki bütün ailə üzvləri eyni vaxtda müalicə olunur.
Necə yoluxur
Dişi qurdlar gecələr anal nahiyəyə çıxıb yumurta qoyur. Uşaq qaşınan yeri qaşıyanda yumurtalar əllərə və dırnaqların altına keçir, oradan ağıza, oyuncaqlara, yataq və geyimlərə yayılır. Yumurtalar əşyaların üzərində 2–3 həftəyə qədər canlı qala bilir. Şəxsi gigiyena qaydaları pozulanda xəstəlik ailə üzvlərinə və kollektivdə digər uşaqlara asanlıqla keçir.
Əlamətlər
- Anal nahiyədə qaşınma, xüsusilə gecələr
- Yuxusuzluq, narahatlıq, əsəbilik
- Qarın ağrısı, ürəkbulanma
- Gecə ağızdan su axması
Bəzi uşaqlarda heç bir əlamət olmur.
Diaqnostika
- Perianal lent (skotç) testi: yapışqan lent səhər yuxudan duranda, yuyunmazdan və tualetə getməzdən əvvəl anal nahiyənin dərisinə basılıb götürülür. Test ardıcıl 3 səhər təkrarlanır, çünki yumurtalar hər gün tapılmaya bilər.
- Qıl qurdunun yumurtaları nəcisdə nadir hallarda tapılır, ona görə də adi nəcis analizi bu xəstəliyi istisna etmək üçün kifayət deyil.
Perianal lent testi (3 dəfə), nəcis analizi, həkim infeksionist-parazitoloq qəbulu, parazitoloji check-up.
Müalicə prinsipi
- Diaqnoz təsdiqlənəndən sonra parazit əleyhinə müalicə təyin olunur. Adətən iki mərhələdə aparılır: ikinci doza bir neçə həftə sonra verilir. Dərmanı və vaxtı həkim müəyyən edir.
- Evdə yaşayan bütün ailə üzvləri və uşağa qulluq edənlər eyni vaxtda müalicə olunur.
- Yataq dəstləri, pijama və alt paltarları isti suda yuyulur.
Profilaktika
- Əlləri, xüsusən tualetdən sonra və yeməkdən əvvəl sabun və ilıq su ilə yumaq
- Dırnaqları qısa saxlamaq, dırnaq dişləmək vərdişindən çəkindirmək
- Səhərlər yuyunmaq, alt paltarlarını hər gün dəyişmək
- Yataq dəstlərini müntəzəm yumaq
Sual-cavab
Uşağımda gecə qaşınma var. Bu mütləq qıl qurdudur?
Gecə anal qaşınması enterobiozun ən klassik əlamətidir, amma diaqnozu yalnız bu əlamətə görə qoymaq düzgün deyil. Dəqiqləşdirmək üçün perianal lent testi 3 dəfə təkrarlanır. Diaqnoz təsdiqlənsə, müalicə bütün ailəni əhatə etməli, yataq dəstləri isti suda yuyulmalıdır.
Uşaq müalicə olunub, bəs niyə yenə yoluxur?
Yumurtalar əşyaların üzərində həftələrlə qala bildiyindən və ailədə başqa yoluxmuş şəxs ola bildiyindən təkrar yoluxma tez-tez olur. Bunun qarşısını almaq üçün ailə üzvlərinin hamısı eyni vaxtda müalicə olunur, gigiyena qaydalarına ciddi əməl edilir.